رکورد‌زنی‌های سال جهاد اقتصاد

ندای سبز - حمید مافی:"جهاد اقتصادی" ده ماهه شد و زمان آن رسیده است که مسئولان ارشد جمهوری اسلامی آمار عملکردشان را برای جمع بندی دستاوردهای سال جاری که «سال جهاد اقتصادی» نام گرفت، ارائه دهند. آنچه در زیر می آید مروری است اجمالی بر این کارنامه مشعشع؛ کارنامه‌ی مدیریت و حکومت ورزی افرادی که بر درآمدهای نجومی نفتی به شکل نامرشوع و بدون پشتوانه رای واقعی مردم، و البته به زور اسلحه و سرکوب، تکیه زده اند.

تورم و گرانی؛ پله پله تا ثریا

قیمت کالا و اجناس و نرخ تورم که رابطه مستقیمی با زندگی روزمره مردم دارد در ده ماه گذشته سیر صعودی غریبی را طی کرده است. بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، نرخ تورم در پایان اسفندماه سال گذشته ۹. ۱۳ اعلام شده است حال همین شاخص در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۰ با سه واحد افزایش به ۷. ۱۶ شده و بنا بر اعلام همین مرکز آمار در پایان فصل سوم سال جاری به ۸. ۲۱ رسیده است. به بیان ساده‌تر نرخ تورم از آغاز سال ۹۰ تا پایان آذرماه ۹. ۷ واحد افزایش داشته است.

البته همه این‌ها آمارهای دولتی است که از سوی کار‌شناسان اقتصادی با تردید نگریسته می‌شود. چرا که به گفته این کار‌شناسان هم اکنون نرخ تورم در ایران بالا‌تر از ۲۵ درصد است.

نگاهی به سبد هزینه خانوار‌ها و قیمت کالاهای اساسی شاید کمک کند تا نرخ واقعی تورم و افزایش قیمت‌ها آسان‌تر درک شود. بانک مرکزی ایران تا خرداد ماه، به صورت هفتگی قیمت کالاهای اساسی را اعلام می‌کرد اما حال نزدیک به هفت ماه است که هیچ مرجع رسمی قیمت هفتگی کالا‌ها در بازار ایران را منتشر نمی‌کند.

احمدی‌نژاد در روزهای پایانی سال ۸۹ وعده کرده بود که قیمت کالاهای اساسی در فرودین ماه کاهش یابد. اما نه تنها این وعده ی او عملی نشد بلکه قیمت‌ها در آغاز سال جدید افزایش تصاعدی را تجربه کردند.

بر اساس اعلام بانک مرکزی ایران در نخستین آمارگیری قیمت متوسط خرده فروشی کالاهای اساسی در تهران، قیمت یک کیلو گرم گوشت قرمز گاو و گوساله ۱۱ هزار و ۸۱۵ تومان، قیمت یک کیلوگرم گوشت گوسفندی ۱۵ هزار و ۶۲۵ تومان و قیمت گوشت مرغ ۳۴۲۷ تومان بوده است.

 در همین بازه زمانی، قیمت روغن نباتی مایع یک لیتری ۱۹۵۲ تومان، هر کیلوگرم روغن نباتی جامد ۲۰۷۴ تومان، هر کیلوگرم شکر ۱۱۳۳ تومان و هر کیلوگرم قند ۱۴۱۹ تومان گزارش شده است. همچنین قیمت هر کیلوگرم برنج خارجی ۲۱۲۹ تومان، هر کیلوگرم برنج داخلی درجه دو، ۱۹۰۰ تا ۲۰۷۸ تومان و هرکیلوگرم برنج داخلی درجه یک، ۲۷۰۰ تا ۳۲۸۹ تومان بوده است.

در گروه حبوبات نیز، قیمت هر کیلوگرم نخود ۲۳۳۵ تومان، هرکیلوگرم عدس ۲۳۳۰ تومان، هر کیلوگرم نخود لپه ۲۳۰۸ تومان و هر کیلو گرم لوبیا ۲۴۰۰ تا ۲۸۰۰ تومان اعلام شده است. هر شانه تخم مرغ در هفته منتهی به ۱۹ فرودین ۱۳۹۰، ۳۹۰۰ تا ۵۳۶۶ تومان بوده است.

در گروه لبنیات نیز هر لیتر شیر ۱۰۰۰ تومان، یک کیلوگرم ماست پاستوریزه ۱۱۰۰ تومان، یک کیلوگرم ماست غیرپاستوریزه ۱۱۲۰ تومان، یک کیلوگرم کره ۷۲۸۰ تومان، و پنیر پاستوریزه ۴۵۰ گرمی، ۱۵۱۹ گزارش شده است.

در گروه سبزی و میوه هم قیمت یک کیلوگرم سیب زمینی ۹۶۷ تومان، پیاز ۸۸۲ تومان، گوجه ۷۹۶ تومان، خیار ۱۰۹۰ تومان، سیب قرمز ۱۵۹۰ تا ۲۴۰۰ تومان، سیب زرد ۱۵۹۰ تا ۲۴۰۰ تومان، پرتقال درجه دو ۶۰۰ تا ۱۱۸۲ تومان و پرتغال درجه یک ۸۵۰ تا ۱۸۶۰ تومان اعلام شده است.

حال اگرچه نهادهای دولتی از ارائه قیمت هفتگی کالا‌ها خودداری می‌کنند اما تارنمای اینترنتی تابناک این وظیفه دولت را عهده دار شده است. بر اساس گزارش تابناک در آخرین هفته دی ماه، قیمت یک کیلوگرم گوشت گوساله ۱۵ هزار تا ۱۸ هزارتومان، گوشت گوسفندی ۱۸۵۰۰ تا ۲۱۵۰۰ تومان و گوشت مرغ ۳۳۵۰ تومان بوده است. به بیان ساده‌تر قیمت هر کیلوگرم گوشت قرمز حداقل سه هزار تومان از ابتدای سال افزایش داشته است.

قیمت روغن مایع نباتی یک لیتری هم در مقایسه با سال گذشته حداقل ۴۰۰ تومان افزایش یافته و به ۲۳۵۰ تومان رسیده است در همین حال روغن نباتی جامد یک کیلویی نیز به ۲۵۰۰ تومان افزایش یافته است. همچنین قیمت یک کیلوگرم برنج وارداتی به ۲۳۰۰ تا ۲۴۰۰ تومان، برنج داخلی درجه دو ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ تومان برنج داخلی درجه یک نیز ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ تومان گزارش شده است.

در گروه حبوبات نیز همه کالا‌ها افزایش قیمت داشته‌اند. قیمت یک کیلوگرم نخود ۲۵۰۰ تومان، عدس ۳۵۰۰ تومان، لوبیا ۳۵۰۰ تومان و نخود لپه ۲۷۰۰ تومان گزارش شده که بیانگر افزایش حداقل ۱۰۰۰ تومان در برخی از اقلام کالایی این گروه است. همچنین هر شانه تخم مرغ در بازار تهران پس از مدت‌ها بالا و پائین رفتن به ۶۰۰۰ تومان رسیده که در مقایسه با سال فروردین ماه امسال افزایش حداقل ۶۰۰ تومان را نشان می‌دهد.

در گروه لبنیات هم قیمت همه اقلام افزایش داشته است. قیمت یک لیتر شیر ۱۱۵۰ تومان، ماست یک کیلوگرمی ۱۸۰۰ تا ۲۱۰۰ تومان، پنیر ۴۵۰ گرمی ۱۸۰۰ تا ۲۱۵۰ تومان و یک کیلو گرم کره ۱۲۰۰۰ هزار تومان گزارش شده است. بر اساس گزارش خبرگزاری مهر قیمت لبنیات در سال جاری ۴۰ درصد افزایش داشته است.

همچنین علیرغم واردات گسترده میوه و سبزیجات در سال‌جاری که موجب زیان تولید کنندگان داخلی شده است، قیمت برخی از اقلام این گروه از کالا‌ها نیز افزایش یافته است. قیمت یک کیلو سیب زمینی ۷۵۰ تومان و پیاز۶۵۰ تومان نشان دهنده کاهش قیمت این دو کالا است. در حالی که قیمت یک کیلوگرم گوجه ۱۲۰۰ تومان، خیار ۱۷۰۰ تا ۲۱۰۰ تومان، سیب قرمز ۲۸۵۰ تومان، سیب زرد ۲۷۰۰ تومان و پرتغال ۲۶۰۰ تا ۲۹۵۰ تومان گزارش شده است.

بازار آشفته مسکن

دستاوردهای سال جهاد اقتصادی تنها به کالاهای اساسی و اقلام خوراکی خانوار‌ها محدود نمی‌شود. چرا که بخش مسکن هم با وجود وعده‌های بیشمار مقام‌های دولتی برای کنترل آن شاهد افزایش قیمت در خرید و اجاره بهاء بوده است. بنا بر اعلام معاون مسکن وزیر راه و شهرسازی، قیمت مسکن در یک ماه گذشته افزایش ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت داشته است.

همچنین خبرگزاری ایسنا گزارش داده است که نرخ اجاره بها نسبت به ابتدای سال سی درصد افزایش یافته است. این خبرگزاری به نقل از کار‌شناسان بخش مسکن اعلام کرده است که بر خلاف وعده‌های مسوولان مبنی بر کنترل قیمت مسکن، بازار مسکن همچنان شاهد افزایش قیمت‌ها خواهد بود. همچنین بر اساس برآورد خبرگزاری مهر متوسط اجاره بها یک متر مربع در تهران ۱۰۶۷۷ تومان است که در مقایسه با سال گذشته ۱۸ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

این افزایش قیمت‌ها در شرایطی است که دولت وعده کرده بود طرح مسکن مهر مانع از افزایش قیمت مسکن در ایران شود. اما نه تنها این طرح تا کنون نتوانسته از افزایش قیمت‌ها جلوگیری کند بلکه صنعت ساختمان سازی ایران دچار رکود شده است.
 

دلار و ارز ؛ حکایت تاریخی این روزها

دست‌اندرکاران یک بخش دیگر را هم باید به رکوردزنی‌های خود اضافه کنند. روزگاری نه چندان دور احمدی‌نژاد گفته بود دلار تکه کاغذی بی‌ارزش است و تحریم‌ها تاثیری در وضعیت اقتصادی ایران نخواهد داشت. اما هنوز تحریم‌ها به اجرا در نیامده، دلار دو برابر قیمت روزهای نخست سال شده و از ۲۰۰۰ تومان هم فراتر رفته است. یورو در بازار ارز ایران به ۲۵۰۰ رسیده و پوند انگلیس هم ۳۰۰۰ تومان خرید و فروش می‌شود.

این درحالی است که قیمت دلار فروردین ماه سال گذشته ۱۱۰۰ تومان، یورو ۱۵۳۵ تومان و پوند ۱۸۱۵ تومان بوده است. همچنین قیمت هر مثقال طلای ۱۸ عیار در فروردین ماه سال گذشته ۱۷۸۴۰۰ تومان و سکه تمام بهارآزادی طرح جدید ۳۸۸ هزار تومان و سکه تمام طرح قدیم ۴۳۲ هزار تومان بوده است.

حال در بازار تهران هر مثقال طلا به ۴۲۷۶۶۰ تومان رسیده است. سکه طلا نیز با نرخی بالاتر از یک میلیون تومان خرید و فروش می‌شود.  رکوردهای روز به روز دلار و طلا، در تاریخ اقتصاد ایران ثبت خواهد شد.
 

کاهش تولید و واردات جهادی

جدول افتخارات سال جهاد اقتصادی مدیران و حاکمان  ایران در بخش تولید و رشد اقتصادی و همچنین میزان صادرات و واردات هم دیدنی است. رشد اقتصادی ایران در سال اخیر یک درصد بوده و تولید کنندگان ایرانی با بحران‌های متعدد روبرو شده‌اند. به گفته معاون وزیر صنعت و معدن و تجارت در شهرک‌های صنعتی کشور از ابتدای سال تاکنون چهار هزار کارگر بیکار شده‌اند.

به گفته رئیس سازمان شرکت شهرک‌های صنعتی ایران ۱۲۷ واحد صنعتی در این شهرک‌ها به حالت راکد درآمده و ۳۴۰۰ شاغل در این واحد‌ها نیز به شمار بی‌کاران اضافه شده‌اند. همچنین۸۷ واحد صنعتی نیز در وضعیت خوبی قرار ندارند و ۱۴۰۳ شاغل در این واحد‌ها نیز شغل خود را از دست داده‌اند. ۲۱۹ واحد در شرف تعطیلی هستند و ۸۹۰ واحد نیز کاهش تولید داشته‌اند.

در واحدهای تولیدی بزرگ نیز وضعیت همین گونه است. وزیر صنعت و معدن و تجارت تابستان امسال از وجود ۱۸هزار واحد صنعتی نیمه تمام در کشور خبر داده بود و رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرده بود: بیش از هفتاد درصد از واحدهای تولیدی کشور با سی درصد ظرفیت کار می‌کنند.

به گفته یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس حداقل ۲۲۰۰ واحد تولیدی کشور بحرانی هستند و بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل مقرون به صرفه نبودن تولید، واحدهای صنعتی خود را تعطیل کرده‌اند. داریوش قنبری عضو کمیسیون امنیت ملی هم مهرماه اعلام کرده: تعداد مشاغل از دست رفته در واحدهای تولیدی بیشتر از مشاغل ایجاد شده از سوی دولت است.

کاهش تولید گریبان صنعت نفت ایران را هم گرفته است. هر چه که مسئولان دولتی تلاش کردند تا گزارش موسسات بین المللی در باره کاهش میزان تولید نفت ایران راکتمان کنند اما سرانجام ناچار به بیان واقعیت‌ها شدند. احمد قلعه بانی معاون وزیر نفت چند روز پیش کاهش بیست هزار بشکه‌ای نفت در ایران را تائید کرد. این در حالی است که بر اساس گزارش اوپک تولید نفت ایران در سال ۲۰۱۱ میلادی ۹۰ هزار بشکه در روز کاهش داشته است.

همزمان با این کاهش تولید‌ها، میزان واردات در ایران به شدت افزایش یافته است. به گونه‌ای که ارزش واردات به ایران در ۹ ماه نخست سال به ۴۴ میلیارد دلار رسیده است. امارات، چین و کره جنوبی سه کشور نخست صادر کننده کالا به ایران به شمار می‌آیند. میزان صادرات ایران هم ۳۵ میلیارد دلار گزارش شده است.
 

جهاد اقتصادی یا تلاش برای اختلاس

گزارش اقتصادی دولت و کارنامه صاحبان قدرت بدون پرونده های فساد و سوء استفاده مالی و اختلاس بس ناقص است.  مسوولان باید  دست کم چند پرونده به گزارش عملکرد سال جهاد اقتصادی ضمیمه کنند. نخست پرونده کسری بودجه ۱۵۰ هزار میلیارد ریالی دولت و بعد هم گزارش اختلاس‌های چند گانه افراد نزدیک به دولت و سازمان‌های دولتی. البته گزارش گم شدن چندین میلیارد دلار از درآمدهای نفتی و بدهی‌های متعدد دولت به بخش خصوصی و دولتی را هم نباید فراموش کرد.

به گفته رئیس کمیسیون طرح تحول اقتصادی دولت تا پایان سال با کسری بودجه ۱۵۰ هزار میلیارد ریالی روبرو خواهد شد. او گفته است دولت برای ادامه اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها هشت هزار میلیارد تومان کسری دارد.

همچنین در سال جهاد اقتصادی رکورد اختلاس در جهان جابه جا شد. گروه آریا با همکاری مدیران بانکی و نمایندگان مجلس سه هزار میلیارد تومان اختلاس کردند. یک فقره اختلاس هزار میلیارد تومانی هم در سازمان تامین اجتماعی رخ داد. پرونده دیگر اختلاس در ذوب‌آهن اصفهان بود که در مقایسه با سه هزار میلیارد تومان چندان قابل توجه نبود. البته به جز اختلاس یکصد میلیارد تومانی در ذوب‌آهن، بانک تجارت اصفهان هم شاهد یک اختلاس ۱۳۷ میلیارد تومانی بود.

علاوه بر این‌ها در سال رونمایی از اختلاس‌های متعدد، مقامات مسوول از کشف یک اختلاس ۱. ۱ میلیاردی در استانداری تهران خبر دادند. همچنین اختلاس ۱۳۹ میلیاردی در بانک ملی هرمزگان از دیگر مواردی است که در سال ۹۰ به ثبت رسیده است.

در کنار این اختلاس‌ها اگر چه دولت با مازاد درآمد نفتی روبرو بوده اما نتوانسته تعهدات خود به بخش خصوصی و دولتی را عملی کند. هم اکنون وزارت بهداشت و درمان سه هزار میلیارد تومان (معادل میزان اختلاس گروه آریا)، صنایع لبنی ۳۰۰ میلیارد تومان، پیمانکاران برقی۷ هزار میلیارد تومان، بخش خصوصی پنج هزار میلیارد تومان و بانک مرکزی۲۳ هزار میلیارد تومان از دولت طلبکار هستند. در کنار این‌ها بدهی انباشته شده به سازمان تامین اجتماعی را هم  باید در نظر گرفت تا مشخص گردد که رکورد زنی‌های دولت تنها به واردات و اختلاس ختم نمی‌شود.

آنچه آمد، تنها بخشی از کارنامه اقتصادی و مدیریت منابع مالی و سرمایه های ملی توسط دولت کودتا بود. دستاوردهای محبوب‌ترین دولت آیت الله خامنه ای در سالی که رهبر جمهوری اسلامی، «سال جهاد اقتصادی» نامیدش، چیزی نبوده جز روند تصاعدی گرانی و تورم و رکود اقتصادی و بیکاری فزاینده و اختلاس و بدهی و افسارگسیختگی بازار ارز و طلا.